W pielęgnacji skóry często zakładamy, że jeśli kosmetyk ma dobry skład, automatycznie przekłada się to na jego działanie. W rzeczywistości formuła produktu to tylko jeden z elementów decydujących o jego skuteczności. Warto więc zadać sobie pytanie nie tylko co znajduje się w formule, lecz także czy dana substancja jest w stanie dotrzeć tam, gdzie może biologicznie zadziałać.

Skóra nie jest jedynie zewnętrzną powłoką organizmu. To największy narząd człowieka, którego podstawową rolą jest ochrona przed czynnikami środowiskowymi oraz ograniczanie wnikania substancji potencjalnie szkodliwych. Jednocześnie uczestniczy w regulacji procesów immunologicznych i umożliwia selektywną wymianę substancji z otoczeniem (51).

Z punktu widzenia kosmetologii oznacza to pewien paradoks: skuteczność produktu zależy od zdolności pokonania bariery naskórkowej, której naturalnym zadaniem jest właśnie zatrzymywanie większości aplikowanych substancji.

Etapy przenikania substancji aktywnych.

Proces transportu składników przez skórę przebiega stopniowo i obejmuje kilka następujących po sobie faz.

Pierwszym etapem jest adsorpcja, czyli oddziaływanie substancji z warstwą rogową naskórka (52).

W dalszej kolejności dochodzi do absorpcji, podczas której składniki przenikają do żywych warstw naskórka oraz skóry właściwej (53).

Ostatnią fazą jest resorpcja, obejmująca głębsze przenikanie substancji i związane z nim oddziaływanie na tkankę podskórną oraz naczynia krwionośne (54).

W praktyce oznacza to, że droga od powierzchni skóry do miejsca działania jest znacznie dłuższa i bardziej złożona, niż sugeruje sama aplikacja produktu.

Trzy drogi transportu przez skórę.

Substancje aktywne mogą przekraczać barierę skórną za pomocą trzech podstawowych dróg.

Jedną z możliwości jest droga transfolikularna, przebiegająca przez przydatki skóry — mieszki włosowe oraz gruczoły łojowe i potowe (55). Choć stanowią one niewielki procent powierzchni skóry, pełnią funkcję istotnych kanałów transportu dla wybranych cząsteczek.

Drugą ścieżką jest transport przezkomórkowy (transcelularny) polegający na bezpośrednim przechodzeniu przez komórki naskórka (56–58). Mechanizm ten dotyczy głównie małych cząsteczek hydrofilowych, zdolnych do przemieszczania się w środowisku wodnym komórek.

Największe znaczenie przypisuje się jednak trzeciej drodze — transportowi międzykomórkowemu (droga intercelularna, transepidermalna) (59) (60).

Dlaczego droga międzykomórkowa odgrywa tak ważną rolę?

W przypadku transportu międzykomórkowego substancje aktywne nie przechodzą przez same komórki, lecz przemieszczają się pomiędzy nimi, w lipidowych przestrzeniach warstwy rogowej.

Strukturę tę często porównuje się do układu „cegieł i zaprawy”. Cegły – korneocyty, tworzą stabilną konstrukcję, natomiast zaprawa, czyli lipidy międzykomórkowe stanowią matrycę, przez którą cząsteczki mogą stopniowo dyfundować w głąb skóry (61,62).

To właśnie organizacja tych lipidów w dużej mierze decyduje o tym, czy składnik aktywny ma szansę przekroczyć powierzchnię skóry, czy pozostanie jedynie na jej zewnętrznej warstwie. Stąd tak istotne jest podejmowanie codziennych działań wspierających kondycję skóry, zwłaszcza poprzez odpowiedni dobór preparatów pielęgnacyjnych.

Z tego powodu formulacja kosmetyczna powinna być projektowana nie tylko pod kątem składu, lecz także kompatybilności i poszanowania naturalnej struktury bariery naskórkowej.

Podsumowując

Skóra, jako największy organ ludzkiego ciała, stanowi bramę, przez którą substancje zewnętrzne mogą przenikać do głębszych tkanek. Z tego względu każdorazowy wybór i aplikacja preparatu pielęgnacyjnego nabiera wymiaru decyzji o potencjalnym znaczeniu dla zdrowia całego organizmu. Zrozumienie tych mechanizmów zmienia sposób patrzenia na pielęgnację. Skóra nie jest pasywnym odbiorcą substancji, lecz dynamicznym narządem, który selektywnie kontroluje ich transport.

Świadoma pielęgnacja polega więc nie tylko na wyborze składników aktywnych, ale na zrozumieniu, że skuteczność i bezpieczeństwo kosmetyku zaczyna się znacznie wcześniej niż w momencie aplikacji — na etapie projektowania formulacji oraz dopasowania jej do fizjologii skóry. A kluczowym ogniwem tej układanki powinien być finalny, świadomy wybór kosmetyku, który przekłada się na zdrowie naszej skóry.

Czy wiesz, że:
Stosując preparat złuszczający przed kolejnymi etapami pielęgnacji, realnie zwiększasz przepuszczalność naskórka i skuteczność aplikowanych później substancji aktywnych?

Warstwa rogowa naskórka stanowi główną barierę dyfuzyjną dla składników czynnych. Peeling do twarzy i ciała AHA + HA Cremini, oparty na kwasie mlekowym i migdałowym, prowadzi do kontrolowanego rozluźnienia połączeń między korneocytami, przyspieszając fizjologiczne złuszczanie martwych komórek. Efektem jest zwiększenie przenikalności cząsteczek składników aktywnych do naskórka, bez naruszania jego integralności biologicznej.

W peelingu Cremini etap złuszczania ma na celu funkcjonalne przygotowanie skóry, a nie jedynie działanie wygładzające. Ponadto obecność kwasu hialuronowego 4D zapobiega przejściowej utracie wody, utrzymując odpowiednie nawodnienie, co istotnie zwiększa dyfuzję substancji aktywnych.

Złuszczanie więc zwiększa dostępność drogi przeznaskórkowej, normalizuje pH i tworzy optymalne warunki dla działania serum oraz kremów.

Bibliografia:

51. Cao C, al. e. Diet and skin aging-From the perspective of food nutrition. Nutrients. 2020: p. 870.

52. Wolski T, Kędzia B. Farmakologia skóry. Cz. 2. przenikanie substancji przez skórę. Postępy Fitoterapii. 2019: p. 154-158.

53. Wolski T, Kędzia B. Farmakologia Skóry. Cz. 2. Przenikanie substancji przez skóre. Postepy Fitoterapii. 2019: p. 154-158.

54. Wolski T, Kędzia B. Farmakologia skóry. Cz 2. Przenikanie substancji przez skórę. Postepy Fitoterapii. 2019: p. 154-158.

55. Wolski T, Kędzia B. Farmakologia skóry. Cz.2. Przenikanie substancji przez skórę. Postepy Fitoterapii. 2019: p. 154-158.

56. Wolski T, Kędzia B. Farmakologia skóry. Cz.2. Przenikanie substancji przez skórę. Postepy Fitoterapii. 2019: p. 154-158.

57. Jaworska M, Sikorska E, Ogonowski J. Czynniki wpływające na penetrację składników aktywnych przez skórę. Wiadomości chemiczne. 2011: p. 3-4.

58. W. C. Mechanizmy i metody przenikania substancji czynnych przez barierę lipidową skóry. Kosmetologia Estetyczna. 2018: p. 667-671.

59. Czerwonka W. Mechanizmy i metody przenikania substancji czynnych przez barierę lipidową skóry. Kosmetologia Estetyczna. 2018: p. 667-671.

60. Wolski W, Kędzia B. Farmakologia skóry. Cz.2. przenikanie substancji przez skórę. Postepy Fitoterapii. 2019: p. 154-158.

61. Hadgraft J, Guy R. Tansdermal drug delivery. Second Edition, Revised and Expanded New York: Marcel Dekker; 2003.

62. Draelos Z, Pugliese P. Fizjologia skóry. Teoria i praktyka. Med-Pharm. 2014.